حمله پیشدستانه به تهاجم دشمن، آری یا خیر
به گزارش روابط عمومی سازمان دانشجویان ایران، در این مناظره، تیم «انصاف» متشکل از آقایان یاشار امانی، عادل عاطفیفر، امیرحسین عرفانیفر و محمدعلی نجفی و تیم «محک» متشکل از آقایان هومان ناروئی، احمدرضا ابراهیمی مود، مهدی راهبر کهخا و علی رضوانی بودند.
تیم «انصاف» در موضع موافق، با تفکیک میان «حمله پیشدستانه» و «جنگ پیشگیرانه» استدلال خود را آغاز کرد و تأکید داشت که موضوع گزاره، اقدام نظامی بدون دلیل یا بر مبنای حدس و گمان نیست، بلکه ناظر بر شرایطی است که شواهد و اطلاعات معتبر، احتمال قریبالوقوع تهاجم دشمن را نشان دهد.
محمدعلی نجفی، سخنران نخست تیم موافق، با اشاره به مفهوم «در دستور کار قرار گرفتن» گفت این عبارت به معنای شلیک یا آغاز جنگ به شکل کورکورانه نیست، بلکه به معنای ایجاد یک چارچوب تصمیمگیری و باقی نگذاشتن دست کشور در برابر اقدام احتمالی دشمن است. وی همچنین بر ضرورت تفکیک حمله پیشدستانه از جنگ پیشگیرانه تأکید کرد و گفت حمله پیشگیرانه میتواند بر اساس یک تهدید دور و نامطمئن صورت گیرد، در حالی که اقدام پیشدستانه در شرایطی مطرح است که نشانههای مشخصی از تصمیم دشمن برای حمله وجود داشته باشد.
تیم «انصاف» در ادامه با استناد به مباحث حقوق بینالملل، از حق دفاع در برابر یک تهدید قریبالوقوع سخن گفت و استدلال کرد که در شرایطی که حمله دشمن فوری و غافلگیرکننده باشد و فرصت کافی برای استفاده از ابزارهای دیپلماتیک وجود نداشته باشد، دولتها میتوانند برای دفاع از خود دست به اقدام پیشدستانه بزنند.
این تیم همچنین «تغییر ماهیت جنگهای نوین» را یکی از محورهای اصلی استدلال خود قرار داد و اظهار کرد که در جهان امروز، جنگها الزاماً با جابهجایی گسترده نیروهای نظامی و در بازههای زمانی طولانی آغاز نمیشوند، بلکه حملات سایبری، اقتصادی، رسانهای و عملیات علیه زیرساختهای حیاتی میتوانند در مدت کوتاهی خسارتهای گستردهای ایجاد کنند. از این رو، به اعتقاد تیم موافق، زمان واکنش کشورها به تهدیدات به حداقل رسیده و حفظ ابتکار عمل اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
یاشار امانی، دیگر سخنران تیم «انصاف»، نیز با تأکید بر همین موضوع گفت حمله پیشدستانه نباید صرفاً به معنای یک حمله نظامی گسترده تلقی شود و میتواند طیفی از اقدامات سایبری، رسانهای، اقتصادی و نظامی را در برگیرد. وی همچنین تحلیل هزینه و فایده را یکی از مبانی تصمیمگیری دانست و تأکید کرد که در شرایطی که ضربه نخست دشمن میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به زیرساختهای کشور وارد کند، «هزینه بیعملی» نیز باید در کنار هزینه اقدام پیشدستانه محاسبه شود.
در مقابل، تیم «محک» از دانشگاه فرهنگیان استان سیستان و بلوچستان، با مخالفت با گزاره، بر پیامدهای حقوقی، فقهی، اخلاقی و راهبردی حمله پیشدستانه تمرکز کرد.
علی رضوانی، سخنران نخست تیم مخالف، با اشاره به مفهوم «راهبرد» گفت راهبرد به معنای ایجاد یک چارچوب از پیش تعیینشده و مستمر برای تصمیمگیری است و نمیتوان صرفاً یک گزینه احتمالی را «راهبرد» نامید. وی همچنین با اشاره به هزینه بالای خطای محاسباتی در چنین تصمیمی، تأکید کرد هرچه برگشتپذیری یک تصمیم کمتر باشد، آستانه اطمینان برای اتخاذ آن باید بالاتر رود.
تیم «محک» همچنین نسبت به احتمال گرفتار شدن در «فریب راهبردی» هشدار داد و استدلال کرد که دشمن ممکن است عمداً نشانههایی ایجاد کند تا طرف مقابل تصور کند حملهای در راه است و در نتیجه، با انجام حمله پیشدستانه، خود به آغازگر جنگ تبدیل شود. از نگاه این تیم، چنین تصمیمی میتواند یک جنگ احتمالی را به جنگی قطعی تبدیل کند.
دیگر عضو تیم مخالف، در بررسی حقوقی گزاره به اصل منع استفاده از زور در حقوق بینالملل و ماده ۵۱ منشور ملل متحد درباره حق دفاع مشروع اشاره کرد و گفت حتی در صورت پذیرش امکان دفاع پیشدستانه، وجود شرایطی مانند ضرورت، فوریت و نبود راه جایگزین اهمیت اساسی دارد. وی تأکید کرد که در گزاره، زمان دقیق و میزان فوریت تهدید مشخص نشده و همین موضوع میتواند مرز میان «پیشدستانه» و «پیشگیرانه» را مبهم کند.
تیم «محک» در ادامه از منظر فقهی و اخلاقی نیز به گزاره پرداخت و با استناد به قواعدی همچون پرهیز از دفع ضرر احتمالی با ایجاد ضرر قطعی و اصل عدم آغازگری جنگ، استدلال کرد که نمیتوان بر اساس اطلاعات احتمالی، تصمیمی با پیامدهای سنگین انسانی و سیاسی اتخاذ کرد.
در بخش پایانی مناظره، تیم مخالف با اشاره به نمونههای تاریخی از جمله جنگ فرانسه و پروس، حمله آلمان به شوروی و حمله ژاپن به آمریکا، تلاش کرد نشان دهد که «زدن ضربه اول» الزاماً به معنای برخورداری از برتری راهبردی نیست و ممکن است به خطای محاسباتی و جنگی گستردهتر منجر شود.
تیم موافق نیز در جمعبندی نهایی تأکید کرد که گزاره ناظر بر تصمیمگیری در شرایط اطمینان از حمله احتمالی دشمن است و نباید آن را با جنگطلبی یا حمله بدون دلیل یکی دانست. این تیم همچنین با اشاره به تجربه مقابله با گروههای تروریستی و تهدیدات مرزی، اقدام بهموقع را یکی از ابزارهای حفظ بازدارندگی و جلوگیری از تحمیل ضربه نخست به کشور دانست.
در سوی مقابل، تیم «محک» در جمعبندی خود تأکید کرد که حمله پیشدستانه تصمیمی چندلایه است که نیازمند احراز شرایط حقوقی، فقهی، اخلاقی، اطلاعاتی و نظامی است و صرف «اطمینان از شروع احتمالی تهاجم» برای اتخاذ چنین تصمیمی کافی نیست.
این مناظره با طرح دیدگاههای موافق و مخالف درباره یکی از مهمترین موضوعات راهبردی و امنیتی، به بررسی نسبت میان بازدارندگی، دفاع مشروع، خطای محاسباتی و هزینههای آغاز درگیری پرداخت و از جمله مناظرههای چالشی این مسابقات بود.
در نهایت تیم انصاف از دانشگاه صنعتی امیرکبیر برنده این رقابت شد و به مرحله نیمه نهایی این رقابتها راه یافت.
نظر شما :